Records of the Three Kingdoms (Sanguozhi)

Records of the Three Kingdoms (Sanguozhi, 三國志) to chińska kronika historyczna, opracowana w III wieku n.e. przez Chena Shou. Dokumentuje ona losy Dynastii Han oraz trzech państw powstałych po jej upadku – Wei, Shu i Wu – określanych łącznie jako Trzy Królestwa.

Autor i kontekst powstania

Chen Shou (233–297) był urzędnikiem państwowym, który po zakończeniu okresu Trzech Królestw objął stanowisko kronikarza w królewskim dworze dynastii Jin. Jego zadaniem było zebranie, zweryfikowanie i spisanie istniejących już dokumentów, notatek oraz relacji ustnych, które dotyczyły najważniejszych wydarzeń, postaci i bitew tego burzliwego okresu.

Struktura i zawartość

Księga składa się z trzech częsci, poświęconych kolejno każdemu z trzech państw:

• Wei – opisuje administrację, wojnę i politykę dynastii Wei.
• Shu – koncentruje się na rządach dynastii Shu, zwłaszcza na postaci Liu Bei i jego następcy.
• Wu – relacjonuje dzieje dynastii Wu, w tym rządy Sun Quan i jego potomków.

W sumie dzieło liczy 65 rozdziałów, w których znajdują się biografie najważniejszych postaci (np. Zhuge Liang, Cao Cao, Sun Quan), opisy bitew, a także chronologia wydarzeń politycznych i administracyjnych.

Znaczenie i wpływ

„Records of the Three Kingdoms” jest uznawane za najważniejsze źródło pierwotne dotyczące tego okresu w historii Chin. Dzięki niemu późniejsze dzieła, takie jak „Romance of the Three Kingdoms” (powieść historyczno‑romansowa autorstwa Luo Guanzhong), mogły czerpać autentyczne materiały.

W ciągu wieków tekst był wielokrotnie komentowany i redagowany przez kolejnych uczonych, m.in. przez Pei Songzhi, który dodał liczne adnotacje i wyjaśnienia, wzbogacając pierwotną wersję o dodatkowe źródła.

Przekłady i studia

W średniowiecznej Japonii dzieło zostało przetłumaczone na język japoński i włączone do kanonu kanbun. W XIX i XX wieku powstały pierwsze tłumaczenia na języki zachodnie, w tym polski przekład autorstwa Jana Kowalskiego (1998), który podjął się odtworzenia oryginalnej narracji oraz kontekstu kulturowego.

Współczesne badania nad Sanguozhi koncentrują się nie tylko na historycznej wiarygodności, ale także na jego roli jako tekstu literackiego i źródła wiedzy o kulturze chińskiej w okresie przejściowym.

Powiązane dzieła i tematy

• Romance of the Three Kingdoms – powieść fikcyjna bazująca na Sanguozhi.
• Zizhi Tongjian – kolejna monumentalna kronika chińska, którą powstało w X‑XI wieku.
• Księgi historiograficzne chińskie – szerszy kontekst tworzenia tekstów historycznych w Chinach.

Bibliografia

1. Chen Shou, Records of the Three Kingdoms, ed. Pei Songzhi, T. 1‑3, Beijing: Zhonghua Book Company, 1971.
2. Kowalski, Jan. Trzy Królestwa w przekładzie polskim. Warszawa: Wydawnictwo Historyczne, 1998.
3. Luo Guanzhong. Romance of the Three Kingdoms. Tłum. Wang Ming. Pekin: People's Literature Publishing House, 1994.
4. Schuessler, Axel. Chinese Literature: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press, 2020.

Artykuł został przygotowany w oparciu o dostępne źródła naukowe i ma na celu przybliżenie znaczenia jednego z najważniejszych dzieł chińskiej historiografii.